Een roze bril

Wordt suikerziekte een epidemische kinderziekte?

Probleem. De afgelopen jaren berichten kranten geregeld over de explosieve toename van suikerziekte. Ook het Europees parlement maakte zich ernstige zorgen, waarbij zelfs het woord epidemie viel. Dat kinderen nu ook al de zogenaamde ouderdomsdiabetes (type-2) ontwikkelen, wordt het meest verontrustend genoemd.

Type-1 en type-2. Diabetes mellitus betekent honingzoete doorstroming, omdat de urine van diabeten zoet is. Insuline zorgt ervoor dat bloedsuiker bij de cellen komt, om daar als brandstof te dienen. Als dat niet lukt gaat de glucose er met de urine uit. Er zijn twee heel verschillende types van dit insuline-probleem. Bij type-1 worden de bèta-cellen in de alvleesklier, die insuline maken, vernietigd. Het ontstaat snel, meestal onder de 30 jaar, en de patiënt moet elke dag insuline spuiten. Bij diabetes type-2 werken de bèta-cellen wel, maar is het lichaam niet gevoelig genoeg voor insuline: deze vorm ontstaat langzaam, komt vooral voor bij ouderen en wordt bevorderd door overgewicht. Een dieet, medicijnen en beweging zijn vaak afdoende als behandeling. Zo'n 600.000 Nederlanders heeft diabetes type-2, zo'n 75.000 het 'ernstiger' type-1.

De trend. Sinds 1990 is het aantal bekende diabetespatiënten in Nederland verdubbeld. Maar in 1990 was naar schatting 40-75% van de patiënten nog niet gediagnosticeerd, tegen nu rond de 25%. Bovendien is de bevolking ouder geworden en neemt de kans op suikerziekte met de jaren toe (zie grafiek). Ook werd in het verleden wel een hogere normwaarde voor de diagnose gehanteerd dan nu. Deze drie effecten samen kunnen de verdubbeling verklaren. Dat is te zien aan de sterfte door diabetes: die is sinds 1990 zelfs iets afgenomen van 75,6 naar 73,5 per 100.000 inwoners.

Kinderen. Een nieuw verschijnsel is het voorkomen van diabetes type-2 bij kinderen, terwijl dit lange tijd als een ouderdomsziekte gold. Het RIVM waarschuwt dat onderzoeken de werkelijkheid vertekenen, omdat vooral risicogroepen onder de loep zijn genomen. Kinderen hebben soms nauwelijks klachten, daardoor werd de aandoening vaak niet opgemerkt. Vooral omdat diabetes type-2 gold als een ziekte die niet voorkwam bij kinderen. Ongeveer 1 op de 1000 kinderen heeft diabetes, terwijl dat getal bij 65-plussers op 150 ligt. Per jaar komen er zo'n 560 kinderen met suikerziekte bij. Ook al zal diabetes wat vaker vastgesteld gaan worden bij kinderen met obesitas, het is en blijft voor ruim 95% een ouderdomsziekte. (zie grafiek)

Hoop. Vooraanstaande diabetesonderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum verwachtten dat voor nieuwe patiënten met het ernstiger type-1, de ziekte op termijn te genezen zal zijn, door een combinatie van zogeheten stamcel- en antistoffen-therapie.

¢ Obesitas in getallen: http://www.rivm.nl/vtv/object_class/kom_suikerziekte.html

¢ Hoe goed gaat het met de wereld? www.vloedlijn.nl/rozebril.htm