|
Rechters op een dwaalspoor?
"Justitie blundert er op los", weet menig commentator
te melden. De meest recente aanleiding voor deze stelling is het
heronderzoek in de zaak van verpleegster Lucia de B. In de analyses
worden er telkens drie andere spraakmakende zaken bijgesleept om
te bewijzen dat Justitie zijn werk steeds slechter doet: de Puttense
en Deventer moordzaak en de Schiedamse parkmoord. Overigens zijn
het niet de vergissingen van het OM die deze vier zaken verbinden.
Want een Officier van Justitie maakt vaker fouten, maar dan zal
een rechter tot vrijspraak of ontslag van rechtsvervolging komen
vanwege "onvoldoende wettig verkregen en overtuigend bewijs".
Twintig jaar
De oudste van de vier zaken is de Puttense moord, gepleegd in 1994.
Daarvoor was de laatste geruchtmakende gerechtelijke dwaling de
Paskamermoord in Zaandam, in 1984. Dus hebben we het over vier bekende
gevallen van gerechtelijke dwaling in, pakweg, de afgelopen 20 jaar.
Sinds midden jaren '80 worden er gemiddeld 200 moorden per jaar
gepleegd. Dan komen we op ruwweg 4000 moorden, waarvan er zo'n 80%
zijn opgelost, dus zo'n 3200. Laten we uitgaan van 8 gevallen waarin
tot een verkeerde veroordeling is gekomen: niet alle zaken zijn
bekend en zelfs bij Louwes en Lucia de B. moet dat nog blijken.
Dan komen we op een score van 1 op de 400 moordzaken waarin de rechter
de verkeerde veroordeelde.
Rechters slechter dan artsen?
Is dat veel of weinig? Kunnen we verwachten dat rechters zich nooit
vergissen? Overal waar mensen werken, worden fouten gemaakt: zo
schat de inspectie voor de Volksgezondheid dat er door medische
missers jaarlijks 1500 mensen overlijden.
Amateurs en adrenaline.
Waardoor neemt het aantal bekende gevallen van gerechtelijke dwaling
zo toe? Amateurs als Maurice de Hond zijn zich intensief gaan bemoeien
met strafzaken, in het voetspoor van Nederlands' meest spraakmakende
journalist: Peter R. de Vries. Dat doet hij vast niet alleen uit
rechtvaardigheidsgevoel: het is immers best spannend om je in te
graven in een dossier, onderzoek te doen, rechercheurtje te spelen.
Groeiende belangstelling voor misdaad
Dat vinden niet alleen zij opwindend, gezien de populariteit van
de CSI-series en het uitdijende aantal Nederlandse politieseries:
Spangen, Boks, Baantjer, Grijpstra & de Gier. Misdaadverslaggevers
als Peter R., John van de Heuvel en Bas van Hout zijn inmiddels
BN-ers. Het Nos-journaal heeft zelfs onderzoeksjournalist Lex Runderkamp
in huis gehaald om voor rechtbanken ernstig in de camera te blikken.
De helle schijnwerpers van de pers zijn dus op het Openbaar Ministerie
en de rechtspraak gericht als nooit tevoren.
Betrokkenheid
Omdat gerechtelijke dwalingen zo zeldzaam zijn, heeft elke zaak
een eigen gezicht. Dat bevordert de betrokkenheid van lezers en
kijkers, en daarmee van de media. Als bijvoorbeeld het aantal medische
missers zo ver daalt dat het individueel herkenbare zaken worden,
kunnen ook deze breed uitgemeten worden. Waarschijnlijk wordt dan
zelfs de minister van VWS naar de kamer gehaald om zich te verantwoorden…
|
