Een roze bril

Nieuws geeft een overtrokken negatief beeld van de wereld en de mensheid. Als je de krant leest of het journaal kijkt, bekruipt je vaak het gevoel dat de wereld afglijdt. Uit een enquête bleek dat 65% van de Nederlanders vindt dat de wereld verslechtert. Niet zo gek. Dagelijks worden we gewezen op ruziënde politici, verloederende normen en waarden, bomaanslagen, burgeroorlogen en uitstervende dieren.

Het is bijna niet te geloven, maar toch gaat het flink bergopwaarts met de wereld! Dat zie je vooral terug in onze levensverwachting. In dat getal zit allerlei ellende verdisconteerd: kanker en aids, staatsterreur en oorlog, honger en natuurrampen. Door betere voeding en medische zorg, afname van honger, staatsrepressie en oorlog ging de gemiddelde levensverwachting van de wereldburger flink vooruit. Tussen 1950 en nu steeg deze met maar liefst 40% van 46,6 naar 65,4 jaar! En 58% van die wereldbevolking leeft nu in een democratie, tegen 31% in 1950. Natuurlijk, het is niet goed genoeg, maar we zijn wél op de goede weg. Waarom overheerst negatief nieuws dan toch? Zes mogelijke verklaringen.

1. Nieuws wijkt af van het gewone - en het goede is gewoon. Als er een meisje ontvoerd wordt, is het land geschokt. Terecht. Maar dat zoiets dagenlang uitzendingen kan beheersen, geeft aan dat het om een zeer uitzonderlijke gebeurtenis gaat. Het zinken van een schip komt duizenden keren minder voor dan het bouwen van een schip - en daarom is dat eerste nieuws.

2. Slecht nieuws levert betere beelden op. Honger, oorlog en natuurrampen zijn indringend in beeld te brengen en mediagenieker dan het feit dat 450.000 kinderen jaarlijks door Unicef gered worden van malaria. Want ja, hoe laat je dat nou zien?

3. Slecht nieuws ontwikkelt zich snel. Goed nieuws heeft, net als de waarheid, een lange adem. Rampen en aanslagen passen goed bij de frequentie van nieuwsrubrieken. Ze doen zich abrupt en kortdurend voor en bevredigen daarom bij uitstek de dagelijkse honger naar vers nieuws. Daarom haalt een kettingbotsing met zeven doden de opening van de krant. Maar dat het aantal verkeersdoden in de afgelopen 30 jaar daalde van 3264 naar 817, is hooguit een klein berichtje waard.

4. Belangengroepen proberen problemen op de publieke en politieke agenda te krijgen door ze flink te overdrijven. Media stimuleren dat door vooral de meest alarmerende berichten nieuwswaardig te vinden. Een wetenschapper die botweg voorspelt dat half Nederland zal overstromen kan daardoor eerder op aandacht rekenen dan de ingetogen expert met het ingewikkelde, genuanceerde verhaal.

5. Media willen graag een helder, stevig verhaal brengen. Een complexe problematiek wordt daarom gereduceerd tot een simpel zwart-wit contrast: regering tegen Tweede Kamer, werkgevers tegen werknemers, het rijke westen tegen de ontwikkelingslanden. Heel cruciaal voor media is de vraag: wie heeft er schuld? En dit gaat vaak ten koste van een heldere analyse en een oplossing. Deze benadering voedt een wereldbeeld waarin tegenstellingen en strijd de boventoon voeren.

6. Onze normen verschuiven. Omdat het beter gaat met de wereld, accepteren we minder. Nu vallen er wereldwijd jaarlijks 310.000 doden bij oorlogen. In de jaren vijftig was dat nog tien keer zoveel. In Uruzgan zal Nederland het sneuvelen van enkele militairen nog wel kunnen slikken, maar zeker niet meer dan 100. Terwijl eind jaren '40 nog 6500 Nederlandse jongens in een lijkzak terugkwamen van hun missie in Indonesië.

Kortom, ondanks het nieuws geloof ik in een betere wereld, een betere mensheid en een betere toekomst: laten we wat vaker een roze bril opzetten!