Een roze bril

Democratie onder druk?

De presidentsverkiezingen in Congo gaan een tweede ronde in. Ondertussen maakt Poetin van Rusland hét zorgenkind van de democratisch gezinde wereld. Het land holt achteruit wat betreft vrijheden: de pers wordt onder druk gezet, oppositiepartijen geïntimideerd. Rusland scoort op democratie nu even slecht als de Sovjet-Unie in de gloriedagen van het communisme. Het gezaghebbende Freedom House beoordeelt het democratische gehalte van een land, waarbij men let op stemrecht, maar ook op zaken als persvrijheid, corruptie, financiering van politieke partijen, informatievoorziening. De beste score voor respectievelijk burgerlijke vrijheden en politieke rechten is een 1, de slechtste een 7. Nederland scoort twee keer een 1, Rusland een 5 en een 6 en Congo had kortgeleden zelfs twee keer een 7.

De democratie wint in de wereld. Niet zo gek, want vrije landen zijn meestal veiliger, welvarender en sterker. Nieuw Zeeland was in 1893 het eerste land dat volledig stemrecht gaf aan mannen en vrouwen. Nederland volgde 26 jaar later, tijdens de grote democratiseringgolf vlak na de Eerste Wereldoorlog , toen ook Groot-Brittannië, Duitsland en de VS mannen en vrouwen kiesrecht gaven. (In België en Frankrijk kregen vrouwen pas kiesrecht na Wereldoorlog II en in Zwitserland zelfs in 1971! )

Rond 1975 wankelen de dictaturen in Zuid-Europa: Griekenland verliest zijn militaire regime en in Portugal komt generaal Salazar ten val na de anjerrevolutie. De Spaanse dictator Franco sterft en Koning Juan Carlos leidt het land naar democratie. In de jaren '80 volgt een nóg grotere kentering in Zuid-Amerika, het continent van de beruchte junta's. Achtereenvolgens komt een einde aan de militaire regimes in Bolivia, Argentinië - na de mislukte Falklandoorlog -, Uruguay, Brazilië, Chili en Paraguay - waar de pas overleden Stroessner de scepter zwaaide - volgde als laatste in 1989. In dat jaar wordt de vrijheidsfakkel overgenomen door Oost-Europa: de voormalige communistische landen Polen, Tsjecho-Slowakije, Hongarije, Bulgarije en Roemenië kruipen onder het communistische juk vandaan.

In de vijf jaar daarna stijgt het aantal democratische naties wereldwijd van 69 naar 114! Recent kwamen daar grote landen bij als Indonesië en Mexico met respectievelijk 220 en 110 miljoen inwoners. Nu staat de teller op 122 van de 192 landen: dat is 64%, ruim twee keer zoveel als rond 1950. De volgende kentering tekent zich af in de 46 landen met een moslim-meerderheid: daar steeg het aandeel democratieën van 30 naar 50% in slechts 10 jaar. Wat Poetin ook doet: als deze trend doorzet is over 25 jaar meer dan 80% van de wereld vrij en democratisch!

…lees verder verder…lees verder krant?