"Je moet hiervoor niet teveel geldingsdrang hebben"

Noordwijk is de thuisbasis van Zilveren Kruis Achmea én de gemeente waar de meeste congressen worden gehouden in ons land. Excuus genoeg voor een gesprek met haar burgervader, de VVD-er Van der Sluijs.

Noordwijks centrum oogt knus en gemoedelijk met zijn slingerende straatjes. In de schaduw van de grote gothische Hervormde kerk staat het deels oude, deels moderne gemeentehuis. In het oude deel blijkt de lange, aimabele burgervader Hans van der Sluijs de voorkeur te geven aan de praatstoel. Van der Sluijs: "Voor m'n eigen gezondheid kom ik niet genoeg uit m'n stoel, nee. Dit is toch een zittend beroep en dat is wel ongeveer het slechtst wat je kunt doen. Ik loop wel even naar een wethouder in plaats van dat ik 'm laat komen, dan kom ik toch nog 'ns uit die vermaledijde stoel. Bij het opentrekken van een la heb ik last gekregen van m'n rug, m'n tussenwervelschijven, typisch iets voor langere mensen. Daardoor beweeg ik nu nog minder dan ik al deed."

Strijdlustige genen

"In deze gemeente burgemeester zijn brengt méér met zich mee dan in een doorsneegemeente van 25.000 inwoners. Zo vergaderden hier in 1997 de Europese regeringsleiders. En tot aan de deur van de vergaderzaal ben ìk verantwoordelijk voor hun veiligheid. Noordwijk is als badplaats al drukker en is de tópgemeente voor congressen. Dat komt door de nabijheid van Schiphol, Den Haag en Amsterdam, door de zee en de prima hotelfaciliteiten. Noordwijk subsidieert het congresbureau, maar het zijn de hotelondernemers die voor die eerste plaats gezorgd hebben. We zijn er blij mee, want het is een van de weinige economische activiteiten waar de burger amper last van heeft. De burger heeft er wél last van dat Noordwijk een uitgaanscentrum is voor een groot gebied. Dat leverde tien jaar geleden heftige conflicten op tussen bevolking en gemeentebestuur. In het weekend deden veel burgers geen oog meer dicht. Nu is die overlast veel minder: we hebben de helft van de discotheken gewoon opgeruimd. Badplaatsen zijn overigens bestuurlijk lastig. Zandvoort en Egmond hebben dat ook, dat strijdlustige zit hier blijkbaar in de genen."

Geen kist champagne

"Je moet er aan wennen dat je een publieke figuur bent. Noordwijkers spreken je op straat aan, geven commentaar. Ik sta gewoon in het telefoonboek. In grote gemeenten is dat niet meer mogelijk, je zou daar sufgebeld worden. Maar zolang het nog kan…" "Afstand bewaren kost mij geen moeite. Ik kan prima met grote hotelhouders omgaan in Noordwijk, maar dan moeten we 't niet over werk hebben. Natuurlijk spelen de wandelgangen een rol. Ons hele poldermodel is gebaseerd op wandelgangen, dat wil zeggen, persoonlijke contacten buiten de officïele kanalen. Dat is niet erg, zo lang de besluitvorming maar openbaar is en mensen maar publiekelijk motiveren waarom ze bepaalde standpunten verdedigen. Ja, ik wordt vast wel met extra egards ontvangen, zeker als ik in functie ben, maar op dat moment vertegenwoordig ik dan ook de hele gemeenschap. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat ik ergens ga eten en dan de rekening niet krijg. Als ik met m'n gezin uit eten ga, doe ik dat soms bewust niet hier. Elders ben ik toch anoniemer, iets vrijer. Ik moet over vrienden, kennissen zelfs familie op een gelijke wijze kunnen beslissen als over ieder ander. Ze mogen me best informeren over hun 'geval', maar meer ook niet. En een flesje wijn kan wél, maar een kist champagne niet. Dat is gewoon burgerfatsoen."

Belachelijk referendum

"Colleges kunnen totaal verschillen van karakter: ik heb vechtcollege's gekend die sociaal heel goed met elkaar omgingen en college's die zich ogenschijnlijk goed gedroegen, maar steken onder water gaven en de poten onder elkaars stoelen vandaan zaagden. Een goede sfeer heeft ook een invloed op de effectiviteit van een college. Mijn taak is om elke wethouders zo goed mogelijk tot zijn recht te laten komen, zorgen voor evenwicht in het college, dat er niet eentje bijbungelt. In '97 en '98 hadden we veel bestuurlijke conflicten: raadsleden en wethouders gingen vechtend over straat. Dat verhoogde de stress in het ambtenarenapparaat en we hadden daardoor een hoog ziekteverzuim. Deels door het vertrek van de ambtelijke top ligt het ziekteverzuim nu weer lager. Daarvoor ben ik overigens niet verantwoordelijk is: de manager van het ambtenarenappraat is de gemeentesecretaris" "De mogelijkheid voor de gemeenteraad om een referendum over burgemeesterskandidaten te houden is natuurlijk een complete wassen neus, afgedwongen door D'66. Een referendum over personen is natuurlijk so wie so al belachelijk. De meeste burgers kennen de kandidaten niet eens. Ik verwacht dat het instrument weinig gebruikt zal gaan worden, dat gemeenteraden redelijk snel zullen zeggen, 'hoor es even, dat werkt dus zo niet'. Dit is ook heel slecht voor het instrument referendum. Wat ik wél zinvol vind, is de bevolking inspraak geven in de profielschets voor de nieuwe burgemeester. Wat voor man of vrouw moet dat zijn?" "Wat ik nu anders doe dan tien jaar geleden? Hmmm..ik denk dat ik wethouders meer ruimte geef, hoef niet overal per se bovenop te zitten. Als zij hun zaken goed beheersen en het samenspel met de ambtenaren gaat goed, dan moet ik dat loslaten. Ik ben me verder in het openbaar steeds makkelijker gaan bewegen." Van der Sluijs lacht ineens hard: "ik ben nu 'sadder en wiser'. Ik wil het burgemeestersmambt nóg wel tien jaar uitoefenen, maar Noordwijk ken ik zo langzamerhand wel."

De stoel (apparaat) Feitelijk drie stoelen. Dé officiële burgemeesterstoel staat nonchalant in een hoek en draagt de last van twee stapels 'stukken' zoals paperassen in ambtenarenjargon heten. Opvallend aan de stoel: breed, laag, deels hout, deels leer, met een ingekerfd gemeentewapen. Bijna een eeuw oud. Wordt nu alleen nog door Sinterklaas gebruikt. Ergonomisch niet verantwoord. Burgemeesters stoel nummer 2: een wél verantwoorde bruine bureaustoel geheel op maat gezet voor de lange burgemeester door een ergonoom. Stoel nummer 3: De stoel in de raadszaal, achter de tafel van het 'college' en hoger dan de stoelen van de wethouders: primus inter pares.

De stoel (functie) Achtergrond: bestuursjurist, loopbaan begonnen bij een communicatie-adviesbureau, vervolgens coördinator stedelijke promotie en internationale samenwerking in de gemeente Den Haag, daarna burgemeester van Hazerswoude: vanaf '90 waarnemend burgemeester in Noordwijk, sinds '91 burgemeester. Vereisten: bewezen maatschappelijke of bestuurlijke ervaring, politiek bestuurlijke processen kunnen bewaken en managen. 'Zoeken naar oplossingen die ook uitvoerbaar zijn, en daarvoor draagvlak organiseren. Kwestie van geven en nemen, zonder je politieke principes te grabbel te gooien. Niet te veel geldingsdrang want dan krijg je conflicten. Je moet mensen juist tot elkaar brengen, een reservoir aan oplossingsmogelijkheden hebben.'