Afzien in Nijmegen

Het wandellegioen is weer neergestreken in Nijmegen, 45.000 lopers sterk. De begeleidende Zomerfeesten en Valkhofaffaire trekken meer dan een miljoen bezoekers. Het kan muzikaal niet op dit jaar: Rockin' Park trok 35.000 toeschouwers, Fields of Rock 50.000, de Music Meeting 36.000 en Dancefeest Emporium 12.500. 'Mijn' stad is dus allesbehalve ingedut. Als iemand me vraagt waarom ik na mijn studie in Nijmegen ben blijven hangen, zeg ik dan ook vaak: "ach, waarom niet?"

Het Rijk van Nijmegen is immers onovertroffen. Alle landschappen die denkbaar zijn in Nederland - behalve die gebonden zijn aan de zee - vind je binnen een straal van 10 kilometer van het stadshart. Heuvels, rivierstrandjes, graslanden, akkers en boomgaarden, wilgenstruweel en populierenbos, rietmoeras, maar ook heide en veen, natte graslanden en droge rivierduinen, jonge naaldbossen en oude eikenbossen, etcetera. Fietsen rondom Nijmegen zorgt dan ook elke keer weer voor een vakantiegevoel. Niet in de laatste plaats door het afzien op de - voor Nederlandse begrippen - steile klimmetjes.

Nijmegen is vooral superieur qua historie. Bijna geen Nederlandse stad heeft een relatie met een keizer. Onze maar liefst met drie. Trajanus verleende Noviomagus - nieuwmarkt - stadsrechten rond het jaar 100 en kwam zelf ook het roemruchte 10e legioen inspecteren. Karel de Grote bouwde rond 800 op de Valkhof een palts, waar hij een deel van het jaar verbleef. Frederik Barbararossa, keizer van het Heilige Roomse rijk, moest flink afzien tijdens een zware kruistocht - waarbij hij omkwam - maar had toen al de Valkhof-burcht laten bouwen.

In de afgelopen decennia moest vooral de Rooms-katholieke kerk afzien in de Keizerstad. Lang vormden nonnen in habijt een vertrouwd beeld in onze straten. In de jaren '50 waren hier nog 70 verschillende kloosterordes actief. Ik heb bijvoorbeeld in een internaat van Redemptoristen gewoond dat in 1955 gebouwd werd, maar al in 1975 zijn functie verloor. Zó snel na het hoogtepunt van het rijke Roomse leven, kwam het verval. Rome heeft hier weinig meer te zeggen.

In de eerste eeuwen was dat wel anders: rond 15 voor Christus waren hier maar liefst twee legioenen gelegerd, wat neerkwam op 12.000 soldaten. Westelijk daarvan lag burgerstad Oppidum Batavorum met uiteindelijk zo'n 6.000 inwoners. Een ongekend aantal in een Bataafs gebied waar Keltische nederzettingen meestal niet meer dan een paar honderd inwoners telden.

Militairen lopen in de vierdaagse dagelijks 40 kilometer. Dan wisten legionairs pas wat afzien was. Zij liepen gemiddeld 35 kilometer per dag, maar dat soms 40 dagen achter elkaar - mét 45 kilo bewapening! Hedendaagse legionairs en gladiatoren strijden trouwens om aandacht in deze week, als vierdaagse en Tour samenvallen. Tijdens onze deelname in 1988 stapten wij flink door, om maar niets te missen van de verrichtingen van Rooks en Theunisse. En toen op 17 juli 1996 weer eens gekreun klonk van mijn door weeën geplaagde vrouw, zette ik de tv wat harder. Voor moderne gladiatoren als Riis en Ullrich. Je hebt nu eenmaal afzien en afzien…